Mağdur çocuğa bir tokat da yargıdan!

16 Aralık 2013

Milliyet / 16.12.2013

Çocuk mahkemelerinde yargılama süresinin 400 günü aşması cezaevlerini tutuklu çocuklarla doldururken, cinsel istismar mağduru çocuğun Adli Tıp’taki işlemlerinin 6 ay sürmesi de çocuğu bir kez daha mağdur ediyor

AYŞEGÜL KAHVECİOĞLU Ankara

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın, 2013-2017 Ulusal Çocuk Hakları Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda çocuk adalet sistemi ile ilgili paylaştığı veriler, çocukların hem fail, hem de mağdurolarak yargılama süreçlerinde yaşadıkları olumsuzlukları gözler önüne serdi. Bakanlığın hazırladığı raporda yer alan tespit ve eleştiriler özetle şöyle:

* Türkiye’de çocuk ceza yargılamasına ilişkin düzenlemeler birden çok kanun ve yönetmelikte dağınık bir biçimde bulunuyor. Türk ceza yargılama sisteminde çocuklara özgü bir suç kataloğu ve çocuklara özgü yaptırımlar bulunmuyor.

* Tutukluluk süreleri ile ilgili Çocuk Koruma Kanunu’nda ve Ceza Muhakemeleri Kanunu’nda çocuklara özgü bir hüküm mevcut değil. Bu durum uluslararası sözleşmelere açıkça aykırı olduğu biliniyor.

* Suça karışmış çocukların tutuklanmasıyla ilgili evrensel bir ilke olan tutuklamaya son çare olarak başvurulması konusunda Türkiye’de yerleşmiş bir algı yok.

103 tane çocuk mahkemesi

* 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca her ilde çocuk mahkemesinin olması ve hersavcılık bünyesinde çocuk suçları bürosu kurulması gerekmesine rağmen, Türkiye’de sadece 19 Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi ve 84 Çocuk Mahkemesi olmak üzere 103 adet çocuk mahkemesi bulunuyor.

* Türkiye’de çocuk yargılama süreleri çocuk mahkemeleri için 414 gün, çocuk ağır ceza mahkemeleri için de 502 gün olup, yargılama süresinin uzunluğunun bir sonucu olarak Türkiye’de tutuklu çocuk sayısı, hükümlü çocuk sayısından daha fazla.

* Mayıs 2013 tarihi itibarıyla Türkiye’de 18 yaş altı tutuklu çocuk sayısı bin 354, hükümlü çocuk sayısı ise 429. Bu durum, çocuk mahkemelerinin sayı, altyapı ve insan kaynağı bakımından yetersizliğinden kaynaklanıyor. Ülke genelinde 3 adet müstakil çocuk kapalı ceza infaz kurumu ve 2 adet çocuk eğitim evi bulunuyor.

* Yeterli sayıda çocuk ıslahevi ve tutukevinin bulunmaması nedeniyle çocuklar, yetişkin cezaevlerinin çocuk bölümünde veya yetişkinlerle birlikte kalıyor. Bu sayı Mayıs 2013 itibarıyla bin 85.

* Çocuğun cezai ehliyeti yaşının belirlenmesi, suç mağduru ve faili çocukların fizyolojik vepsikolojik durumlarının tespitine yönelik Adli Tıp tarafından yapılan muayenesi ve ilgili mütalaadüzenleme süeresi ortalama 5-6 ay. İşlemlerin uzun sürmesi çocuktların süreçteki mağduriyetlerini artırıyor.

* Adli tıp kurumlarında 2012 yılı içinde muayene edilen cinsel istismar mağduru 18 yaş altı çocuk sayısı yaklaşık 3 bin.

* Yapılan araştırmalar neticesinde 5 yıllık süre içinde cinsel saldırı vakaları arasında ensest oranı yüzde 7,3 olarak tespit edildi.

* Türkiye’de istismar mağduru çocuk ve ailesini, adli süreçten sonra izlemek ve onlara yönelik uzun süreli rehabilitasyon hizmeti sağlamak yönünde bir hizmet modeli bulunmuyor.

* Ensest, Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak düzenlenmediği için, failin cezası cinsel istismarı düzenleyen maddelere dayanılarak veriliyor.