Türkiyede’ki Kız Çocuklarının Eğitim Haklarını Yerine Getirmek için Çocuk Evliliklerini Durdurmak Zorundayız!

10 Ekim 2013

Türkiyede’ki Kız Çocuklarının Eğitim Haklarını Yerine Getirmek için Çocuk Evliliklerini  Durdurmak Zorundayız!

Uluslararası toplumun 11 Ekim 2013’ü Kız Çocukları Günü olarak belirlemesiyle, Uluslararası Çocuk Merkezi (UÇM/ICC) kız çocuklarının eğitime katılımını arttırmak ve çocuk evliliklerini el birliği ile durdurmak  amacıyla  çalışma yapma konusunda Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine çağrıda bulunuyor.

Çocuk evlilikleri Türkiye’nin gelişiminin önünde önemli bir sorun. Türkiye İstatistik Kurumu’in (TÜİK) verilerine göre, evlenen her beş kadından biri 18 yaşlarına girmeden evleniyor.[1] Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) rakamlarına göre 2012-2013 eğitim öğretim döneminde kızların ancak %69,31’I orta öğrenime katılmıştır. Yine MEB istatistiklerine göre kız çocukların genel ortaöğretimdeki oranı % 48, mesleki ve teknik ortaöğretim de ise %45 civarındadır. Özel eğitim rakamlarına baktığımızda ise hizmetlerinden yararlanan öğrencilerin sadece % 39’u kız öğrencidir.[2]

Eğitim konusuna odaklanmak, çocuk evlilikleri sorununun çözümünde anahtar stratejidir.

Çocuk evlilikleri Türkiye’deki eğitim düzeyini ve kalkınmayı arttırma konusundaki çabaları yavaşlatıyor. Çocuk gelinler, kendilerini yoksulluk kıskacından kurtaracak, çevreleri ve ülkemiz için sürdürülebilir kalkınma getirecek gerekli eğitim ve ekonomik fırsatlara erişemiyorlar. Oysa kız çocukları eğitim aldıklarında, faydaları yaygın olarak hissedilir; örneğin annesi en az yedi yıl eğitim almış çocukların ölüm hızları, annesi hiç eğitim almamış çocuklarının ölüm hızlarından %58 daha azdır. [3]

Eğitim, kız çocuklarının erken yaşta evliliklerini önlemedeki en güçlü faktörlerden biridir. Kız çocuklarının okullarda daha uzun süre kalmaları, onların 18 yaşından önce evli olmaması ve ergenlik dönemlerinde çocuk sahibi olmaması anlamına gelir. Kız çocuklarının ortaöğretim aldıkları durumlarda , az ya da hiç eğitim almamış kız çocuklarına oranla altı kat daha az çocuk evliliği söz konusu oluyor.

Bizler Türkiye’deki çocuk evliliklerine yönelik kız çocuklarının eğitimleri arttırma konusunda neler yapabiliriz?

Kız çocuklarını okullarda daha uzun süre kalmalarını sağlamak ve onları evlilikten uzak tutmak bazı öneriler aşağıdaki gibidir:

  • Kız çocuklarının eğitimlerine devam etmeleri için mali engelleri ortadan kaldırmak, örneğin ; ailelerine mali destek sağlamak, kız çocukları ve aileleri için eğitim fırsatları yaratmak, kız çocuklarını okullarda tutmak için teşvik tedbirleri almak.
  • Okullarda ve mahalle düzeyinde, kız çocukları ile ilgili ön yargılara karşı çıkacak ve kızların haklarını anlamalarını ve kullanmalarını sağlayacak,  kapsamlı cinsel ve üreme sağlığı eğitim programlarını desteklemek.
  • Öğretmenlerin izlemenimlerini , öğrenci katılımlarını ve kaç öğrencinin okulu tamamladığına dair veri toplamak ve bu verilerin çocuk evlilikleri sonucu kayıt sildirme düzeylerini doğru belirlemek adına öğrencilerin cinsiyet, yaş ve medeni durumlarını da içermesini sağlamak.

Dünyadaki  çocuk evlilikleri konusunda son haberler

Erken ve zorla yaptırılan evlilikler konusunda bir karar, 27 Eylül 2013’de Türkiye’nin de içinde bulunduğu 100 den fazla ülke tarafından  İnsan Hakları Konseyinde oy birliği ile kabul edildi. Bu karar, erken ve zorla yaptırılan evlilikleri “kişilerin hayatlarını şiddetin her biçiminden uzakta özgürce yaşamalarını engelleyen” ve “eğitim hakkına ve ulaşılabilir cinsel ve üreme sağlığı dahil  en yüksek sağlık standartlarına” olumsuz etkileri sebebiyle insan hakları ihlali olarak tanımladı.

Uluslararası Çocuk Merkezi, Girls Not Brides: The Global Partnership to End Child Marriage (Kız Çocukları Gelin Değildir: Çocuk Evliliklerini Sonlandırmak için Küresel Ortaklık)’ın üyesidir. Bu Ortaklık ile, 50 den fazla ülkede 300’ün üzerinde sivil toplum örgütü, çocuk evliliklerini sonlandırmak ve kız çocuklarının potensiyellerine erişmelerini sağlamak adına bir araya gelmiştir.

Uluslararası Kız Çocukları Günü Hakkında

Birleşmiş Milletler (BM) 2011 yılında, 11 Ekim’i “Dünya Kız Çocuğu Günü” olarak ilan etmiştir. Küresel ölçekte kız çocukların karşılaştığı sorunları ele alma, hak ihlallerinin engellenmesi için farkındalık yaratma ve toplumsal konumlarını güçlendirmelerine yardımcı olacak politikalar geliştirmeye çağıran bu özel günün 2012 yılındaki ilk teması/konusu ‘erken evlilikler’ olarak ele alınmıştır. Bu yıl ise 11 Ekim için ‘eğitimde yaratıcı/yenilikçi yaklaşımlar’ teması ele alınacaktır.

Daha fazla bilgi için:

Uluslararası Çocuk Merkezi/International Children’s Center,

E-posta: [email protected]

Web: www.icc.org.tr, www.cocukhaklariizleme.org, www.cocukhaklariizleme.org/harita

Girls Not Brides: The Global Partnership to End Child Marriage (Kız Çocukları Gelin Değildir: Çocuk Evliliklerini Sonlandırmak için Küresel Ortaklık) www.GirlsNotBrides.org



[2] Milli Eğitim İstatistikleri; Örgün Eğitim,2012/2013; http://www.tuik.gov.tr/Kitap.do?metod=KitapDetay&KT_ID=5&KITAP_ID=36

[3] Egitim Hakkı Projesi; Eğitim Hakkı ve Erken Evlilikler 2012 Bilgi Notu http://www.girlsnotbrides.org/wp-content/uploads/2012/10/RTE-and-Early-Marriage-Factsheet_10-10-2012.pdf