“Çocuklar Hu¬kukun Nesnesi Değil, Hakların Öz¬nesi Olmalı”

14 Kasım 2013

Bianet / 14.11.2013

Dr. Artun Avcı Çocuk ve Medya Kongresi’nde, Türkiye’de çocukla ilgili mevzuatın korumacı bir çerçevede kaldığını anlattı. Yeni anayasanın çocuk dostu olmasının çocukların göstermelik olmayan katılımıyla mümkün olduğunu söyledi.

Yüce YÖNEY
[email protected]

İstanbul – BİA Haber Merkezi

Bugün başlayan 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi’ndeki “Çocuğun ifade özgürlüğü, katılım hakkı ve medya: Hukuki boyut” başlıklı sunumda Dr. Artun Avcı, çocukların medya ve kamusal alana katılımda Türkiye’nin ulusal mevzuatının “katılımcı” bir anlayışı içermediğini, “koru¬macı” bir çerçevede kaldığını anlattı.

Avcı mevcut anayasanın ilgili maddelerinde ve medya ile ilgili hukuk düzenlemelerin¬de çocukların koruma kapsamında birtakım haklara sahip olduğunu, ancak çocukların kamusal ala¬na ve medyaya katılım haklarını güvence altına alan, çocuğun ifade özgürlüğüne özel bir vurgu yapan hükümlerin anayasa ve ulusal mevzuatta yeterli olmadığını belirtti.

Yeni anayasa çalışmalarına da değinen Avcı, anayasa hükümlerinin yapım sürecine aktif bir özne sıfatıyla katılmanın çocuğun “hak sahibi yurttaş” kimliğini pekiştireceğini vurguladı.

“Katılımcı bir süreçle hazırlanan bir anayasanın toplumsal meşruiyet ze¬mininin daha güçlü olacağı açıktır.

“Çocukların yetişkinlerle eşit haklara sahip olmala¬rının önünde hiçbir engel bulunmadığı gibi toplumun dezavantajlı kesimlerinden ol¬duğu için pozitif ayrımcı hukuk düzenlemelerinin yapılması çocukların katılım hakkını güçlendirecektir.”

Avcı yetişkinle¬rin olduğu gibi çocukların da demokrasiyi içselleştirmesini ve bir arada yaşama anla¬yışı geliştirmesini mümkün kılan tek sürecin katılım olduğunu söyledi.

“Çocuk katılımı, çocukları etkileyen her konuda, onların etkin biçimde katılmalarını sağlamak; görüşlerini ifade etmelerine olanak yaratmak ve bu görüşleri karar alma süreçlerinde dikkate almaktır.”

“Yetişkin elbisesi”

Artun Avcı konuşmasında şu noktalara da dikkat çekti.

* “Türkiye’de mevzuatın çocuğu etkileyen adli işlemlerde, idari işlemlerde, çocuğun dinlenmesi veya görüşünü bildirebilme hakkını oldukça sınırlı tuttuğu söylenmelidir.

* “Uygulamaya bakıldığında bütünlüklü bir çocuk dostu hukuk sisteminden değil, bir tür küçültülerek, daraltılarak çocuğa giydirilmeye çalışılan yetişkin elbisesinden söz et¬memiz gerekmektedir.”

* “Çocukların kendilerini ilgilendiren konularda, kararlarda ve süreçlerde etkin bir şekilde yer alması¬nın mümkün olmadığı bir düzenleme, çocuğun haklarını güvence altına almaktan uzak olacaktır.”

* “Yeni anayasanın çocuk dostu olmasının koşulu, çocukların gösterme¬lik değil; merdivenin yukarıdaki basamaklarına çıkıldıkça karar alma süreçlerinde¬ki öznellik payının arttığı bir katılımla mümkündür.”
“Çocuk hakların öznesi olmalı”

Avcı yeni anayasa ve ulu¬sal mevzuatın Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne uyumlu hale getirilmesi gerektiğini de vurguladı.

“Sosyologlar tarafından ‘öteki¬nin ötekisi’ olarak tanımlanan yoksul, engelli, kız ve azınlık mensubu çocuklarının ifa¬de özgürlüğü ve medyaya katılım hakkının önünde engel oluşturan tüm çekinceler kal¬dırılmalı; çocukların anadilinde eğitim hakkı, çalışan çocuk işçilerin sosyal haklarının gözetilmesi gibi temel hak ve özgürlükler güvence altına alınmalıdır.

“Çocuklar hu¬kukun nesnesi olmaktan kurtulmalı ve yetişkinlerin zihniyet dünyasında hakların öz-nesi olarak kurgulanmalıdır.”

Çocuklara sormazsanız…

Avcı konuşmasına Çocuk Hakları Kongresi’nde çocukların katılım hakkı ve ifa¬de özgürlüğü ile ilgili bildiri sunan bir çocuğun sözleriyle son verdi.

“Büyükler, anne babalar her konuda her şeyi çok iyi bildiklerini düşünüyorlar ve bu yüz¬den çocuklarıyla ilgili kararlar alırken kimseye danışmadıkları gibi biz çocuklara da sor¬muyorlar.
“Ama bu arada bizim en iyi şekilde yetişmemizi, kendi kararlarım alabilen, ken¬dine güvenen bireyler olmamızı istiyorlar. Bize hiçbir şey sormadan bu nasıl olacak?”

“Fi¬kirlerimizi söyleyebilmemiz için büyümemizi bekliyorlar. Ama belki de büyüdüğümüzde şimdiki fikirlerimizi unutacağız ya da artık söylememize gerek kalmayacak.” (YY)

* Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü, Çocuk Vakfı ve RTÜK’ün bileşenlerini oluşturduğu Çocuk ve Medya Hareketi’nin düzenlediği, 116 çocuk ve 395 yetişkin delegenin katıldığı Çocuk ve Medya Kongresi yarın yapılacak oturumlarla sona eriyor.


Yayınlarımız

Listele