Çocuk cezaevleri derin kopuşlara neden oluyor

24 Temmuz 2013

24.07.2013
Sibel Güneş
Uçan Süpürge Haber Merkezi

Geçtiğimiz günlerde basına yansıyan haberler bize on yeni çocuk cezaevini müjdeliyordu (!). Adalet Bakanlığı, beş olan cezaevi sayısını 2016 yılı sonuna kadar 15’e çıkaracağını açıkladı. Üstelik bu yeni cezaevleri kişiyi tamamen tecrit eden F tipi hücrelerden oluşacak.

CHP Antalya Milletvekili Gürkut Acar’ın soru önergesini yanıtlayan Adalet Bakanı Sadullah Ergin, 18 Şubat 2013 tarihi itibariyle cezaevlerinde 1608’i tutuklu, 393’ü hükümlü olmak üzere toplam 2 bin 1 çocuk bulunduğunu belirtmişti. Bakanlığın verilerine göre çocuklar en fazla hırsızlık ve yaralama suçundan cezaevinde bulunuyor.
Mevcut durumda üç çocuk cezaevi ile iki çocuk eğitimevi olduğunu belirten Ergin, hükümlü çocukların tamamının çocuk eğitimevlerinde, tutuklu çocukların ise kapalı çocuk cezaevlerinde, çocuk cezaevi bulunmayan illerde ise yetişkin cezaevlerinin çocuklar için ayrılmış bölümlerinde barındırıldığını söylemişti.

Ergin’in verdiği bilgilere göre, İstanbul Ümraniye Çocuk Eğitimevi 2013 Aralık, yeni İzmir Çocuk Eğitimevi 2014 Temmuz, Elazığ Çocuk Eğitimevi 2017 yılında, Erzurum Çocuk Eğitimevi 2014 Kasım, Diyarbakır Kapalı Çocuk Cezaevi 2014 Aralık, Hatay Çocuk Kapalı Cezaevi 2014 Aralık, Tarsus Çocuk Kapalı Cezaevi 2014 Aralık, Kayseri Çocuk Kapalı Cezaevi 2015 Ocak, Konya Çocuk Kapalı Cezaevi 2015 Kasım, Çorlu Çocuk Kapalı Cezaevi ise 2016 yılında açılacak.

Konuyla ilgili Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği’nden Zafer Kıraç’la konuştuk. Kıraç, öncelikle çocukların suça itilmediği bir düzenin gerekliliğine vurgu yapıyor. “Çocukları hapsetmeden onlara iyi bir düzenin sağlanabileceği mekanlar sunulmaya çalışılmalıdır” diyor.
Kıraç’a göre direk cezaevi sayısının ve kapasitesinin arttırılması üzerinden ilerlenemez, bağımlı ya da sorunlu çocukların tedavi olanaklarının oluşturulacağı, eğitime yeniden kazandırılabilecekleri olanaklar sunulmalı: “Tutuklu çocukların koşullarının ağırlığından yıllardır rahatsız durumdayız. Tutuklu çocuklar asla büyükler için yapılmış hapishanelerin içinde kalmamalıdır. Oysa 81 ilde çocuklar büyüklerin olduğu hapishanelerde. Çocuklarla ilgili yapılan yeni düzenleme akılalmaz bir yığın yanlışlığı ve tehlikeyi barındırıyor. Çocuk eğitim evlerini diğer hapishanlerin bulunduğu kampüslerde veya onlara yakın aynı ortam içerisinde yapmak zaten baştan bir hata. Ve bu, çocuğu bir suçlu olarak damgalamaktır. Çocuğun yaşadığı bu meseleden dolayı aileyi de damgalamak ve aşağılamak anlamına gelir. Çocukları 15 ilde yapılacak bu eğitimevlerinde toplamak, ailelerinden uzaklaştırmak anlamına gelecektir ve zaten zayıf olan bağları da iyice koparacaktır.”
“Lüks değil, insan hakkı”
Zafer Kıraç uzak mesafenin avukat erişimini de zorlaştıracağını ve bunun da hukuki hakları sekteye uğratacağını söylüyor. Cezaevlerindeki fiziksel şartlara yapılan vurguyu ise eleştiriyor: “Yapılan ve yapılması planlanan eğitim evlerine baktığımızda hep bir konfor olarak masa sandalye dolap, kendine ait yatak vb. bahsedilmektedir. Bunlar lüks değil zaten olması gereken ihtiyaçlardır. Asıl büyük sorun güzel odaları olacak olan bu çocukların ortak alanlarda kaç saat durabileceği, diğer çocuklarla Avrupa Birliği cezaevi kuralları gereği sekiz saat biraraya gelip gelemeyeceğidir. Bu kadar mekanın mevcut olup olmadığı hiç tartışılmamaktadır. Bu yapılar kurulurken insan hakları örgütlerinden, çocuk derneklerinden hiç görüş alınmaması da zaten bir diğer önemli bir problemdir.”

Zafer Kıraç, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği olarak önerilerini ise şöyle sıralıyor:
-Bütün mevcut çocuk hapishaneleri, eğtimevleri derhal kapatılmalıdır.

-Her ilde 25 çocuk kapasiteli (büyük şehirlerde 4 tane olabilir), çocuk ve gençlik evleri yapılmalıdır. Bunlar mevcut hapishanelere uzak olmalıdır. Güvenlik yine alınmalıdır. Ama burası sivil toplum örgütlerinin, üniversitelerin gelip çalışma yapabilecekler serbestlikte bir yer olmalıdır.

-Her birinde yeterli sayıda psikolog ve uzman sosyal çalışmacı bulundurulmalıdır. Bu önerdiğimiz mekanlar kocaman hapishaneler yapmak için harcanan toplam paralardan daha düşük maliyetli olacaktır.

-Hedef yaşayan hayatın içinde çocuk ve gençlik evleri yaratmak olmalıdır.

-Modern infaz rejimi artık içerdeki yaşamın olabildiğince dışardaki hayata yakınlaşmasını önermektedir. Çünkü bu çocuklar aramıza döneceklerdir. O yüzden derin kopuşlara neden olacak mekanlar olmamalıdır. Son olarak bu odalar otomatik olarak merkezden kilitlenecekse bu bir cinayettir. Evet F tipi çocuk cezaevi yapılıyor anlamına gelecektir.